Pc-markt keldert 22%: geheugentekort en de gevolgen voor pc prijzen

De wereldwijde pc-markt heeft in het derde kwartaal van 2026 een ongekende klap gekregen. Volgens voorlopige cijfers van Gartner, zoals gemeld door Computable, werden er wereldwijd 55,4 miljoen pc's geleverd, 22,4 procent minder dan in hetzelfde kwartaal van 2025. De oorzaak ligt niet bij een gebrek aan behoefte aan nieuwe werkplekken, maar bij de prijs ervan: fabrikanten hebben de sterk gestegen kosten voor dram en nand-flash volledig verwerkt in de pc prijzen, en een groot deel van de kopers haakt daarop af.

Voor Nederlandse IT-inkopers en beheerders is dit meer dan een marktstatistiek. Het verklaart waarom offertes van begin dit jaar niet meer kloppen, waarom instapmodellen uit de prijslijsten verdwijnen en waarom vervangingsplannen opnieuw tegen het licht moeten. In dit artikel zetten we de feiten uit de verschillende marktrapporten op een rij en vertalen we ze naar concrete keuzes voor uw organisatie.

Wat er aan de hand is: de cijfers van Gartner, IDC en Omdia

Gartner constateert volgens Computable dat alle zes grote pc-leveranciers in het derde kwartaal minder leverden. Lenovo blijft de grootste, HP zag de grootste daling maar behield de tweede plaats, en Apple kwam er relatief het best vanaf en won marktaandeel. De belangrijkste verklaring van de analisten: de inkoopkosten voor dram lagen in het tweede kwartaal op jaarbasis vijf keer zo hoog, en fabrikanten hebben die kosten niet opgevangen maar doorgegeven aan hun klanten.

Onderzoeksbureau IDC komt tot een vergelijkbaar beeld. Volgens The Register telt IDC een daling van ruim 20 procent, met Lenovo op 14,9 miljoen stuks (min 22,6 procent), HP op 10,3 miljoen (bijna min 31 procent), Dell op 7,6 miljoen (min 25 procent) en Apple op min 11 procent. Omdia noteert een krimp van 21 procent en rekent voor dat dram en ssd's inmiddels bijna 40 procent van de componentkosten van een pc uitmaken, waar dat eerder rond de 15 procent lag. Daar komt bij dat volgens Omdia ook processoren, videokaarten en andere chips krapper worden.

Opvallend is het contrast tussen aantallen en omzet. Techzine beschrijft hoe HP in het kwartaal mei tot en met juli 18 procent meer omzet boekte met Personal Systems, terwijl het aantal verkochte pc's met 16 procent daalde en de marge terugliep van 5,4 naar 4,6 procent. Fabrikanten verkopen dus minder apparaten tegen een hogere prijs en houden er zelf ook minder aan over.

Achtergrond: waarom pc prijzen stijgen terwijl de vraag daalt

De kern van het probleem is bekend uit eerdere berichten over de geheugenmarkt. Cloud-hyperscalers kopen enorme hoeveelheden dram en ssd's voor AI-datacenters, en de geheugenfabrikanten geven voorrang aan high-bandwidth memory (HBM) met hoge marges. Daardoor blijft er minder productiecapaciteit over voor het standaardgeheugen in laptops en desktops. Micron meldde volgens Computable dat de capaciteit voor 2027 al grotendeels is verkocht en dat de schaarste volgend jaar nog toeneemt. IDC verwachtte in juli al, zo schreef The Register, dat er voor begin 2028 geen verlichting komt.

Een tweede factor is het zogeheten pull-forward-effect. In de eerste helft van 2026 haalden fabrikanten, distributeurs en zakelijke klanten orders naar voren om prijsverhogingen voor te blijven. Dat hield de leveringen in het eerste en tweede kwartaal kunstmatig op peil, maar betekent nu dat veel organisaties hun aankopen al hebben gedaan. IDC wijst erop dat het derde kwartaal normaal groter is dan het tweede; dit jaar is dat patroon doorbroken.

Gartner waarschuwde in maart al voor deze ontwikkeling. Volgens Computable verwachtte het bureau dat de prijzen van dram en nand in 2026 nog eens 130 procent zouden stijgen en dat de wereldwijde pc-verkoop dit jaar met meer dan 10 procent zou krimpen, met het instapsegment als grootste slachtoffer. Dutch IT Channel meldde op basis van dezelfde prognose dat de kostprijs van een pc daardoor zo'n 17 procent stijgt en dat het geheugenaandeel in de materiaalkosten oploopt van 16 naar 23 procent. Gartner stelde toen al dat fabrikanten liever volume opgeven dan marge, waardoor goedkope laptops met lage marges uit het aanbod verdwijnen. De cijfers over het derde kwartaal laten zien dat dit scenario zich precies zo voltrekt.

Wat dit betekent voor uw organisatie

De pc prijsstijging zakelijk raakt niet iedere organisatie op dezelfde manier. Gartner ziet dat bedrijven grootschalige uitroltrajecten uitstellen en hun budget gerichter inzetten op werkstations en AI-pc's. Dat is een rationele reactie, maar de juiste afweging hangt af van uw situatie.

Grote organisaties met een vaste vervangingscyclus

Wie elke drie of vier jaar een vast deel van het pc-park vervangt, krijgt dit jaar een forse rekening gepresenteerd. Gartner verwacht dat de levensduur van zakelijke systemen gemiddeld 15 procent toeneemt; organisaties verlengen hun cyclus dus al. Dat kan verantwoord zijn voor standaard kantoorwerkplekken die nog aan de eisen van Windows 11 voldoen en voldoende geheugen hebben. Richt het beschikbare budget op de werkplekken waar de productiviteitswinst het grootst is, en op systemen die om beveiligingsredenen echt niet langer mee kunnen.

Mkb en kleinere organisaties

Het instapsegment is het zwaarst getroffen. De goedkope laptop die vorig jaar prima voldeed voor administratief werk, is in veel gevallen niet meer leverbaar of fors duurder. Kijk daarom naar zakelijke middenklassemodellen met uitbreidbaar geheugen in plaats van naar consumentenmodellen met gesoldeerd geheugen. Een desktop of pc of werkstation met vrije DIMM-sloten biedt meer flexibiliteit dan een dunne laptop, al zijn losse geheugenmodules op dit moment ook duurder dan voorheen.

Organisaties met zware werkplekken

Voor CAD, data-analyse, softwareontwikkeling en lokale AI-toepassingen blijft de behoefte aan geheugen groeien, ongeacht de prijs. Gartner adviseert volgens Computable minimaal 32 GB voor nieuwe enterprise-pc's. Juist bij deze werkplekken loont het om nu te specificeren wat u de komende vijf jaar nodig heeft, omdat een latere geheugenupgrade duurder uitvalt dan verwacht of bij gesoldeerd geheugen helemaal niet mogelijk is.

Organisaties die werkplekken centraliseren

Thin clients in combinatie met VDI of cloud-pc's verplaatsen het geheugen van het bureau naar de server. Dat verlaagt de kosten per werkplek, maar servergeheugen is onderhevig aan dezelfde schaarste. De afweging is dus niet of u geheugen koopt, maar waar u het inzet en hoe efficiënt u het deelt.

Wat u nu kunt doen

1. Inventariseer uw pc-park. Breng per apparaat leeftijd, geheugen, opslag en Windows 11-geschiktheid in kaart. Alleen zo ziet u welke systemen echt vervangen moeten worden en welke nog een jaar mee kunnen.
2. Herzie lopende offertes. Offertes van voor de zomer zijn vrijwel zeker achterhaald. Vraag nieuwe aan en let op de geldigheidstermijn; prijzen van geheugen en opslag bewegen snel.
3. Kies configuraties bewust. Bepaal per gebruikersprofiel of 16 GB volstaat of dat 32 GB nodig is, en of 512 GB opslag toereikend is. Kies waar mogelijk voor systemen met uitbreidbare sloten.
4. Wacht niet op een prijsdaling. Micron en IDC zien geen herstel voor 2028, en Acer-voorzitter Jason Chen verwacht volgens Techzine nog 5 tot 20 procent hogere pc-prijzen tot medio 2027. Uitstel verlaagt de kosten dus niet vanzelf.
5. Verleng de levensduur gericht. Een ssd-upgrade of extra geheugen in een bestaand systeem kan vervanging uitstellen. Houd er rekening mee dat DDR4 wordt afgebouwd, zoals Techzine beschrijft; voor oudere systemen wordt upgraden op termijn lastiger.
6. Leg afspraken vast. Bespreek met uw leverancier raamafspraken voor een langere periode en de beschikbaarheid van alternatieve configuraties, zodat u niet afhankelijk bent van één model dat plots niet leverbaar is.

Voor laptops geldt dezelfde aanpak. Kijk in ons assortiment notebooks gericht naar zakelijke lijnen met minimaal 16 GB en bij voorkeur een vrij geheugenslot, zodat de investering langer meegaat.

Veelgestelde vragen over pc prijzen en het geheugentekort