Windows 11 op 71,5%: wat de adoptiecijfers betekenen voor uw pc-park

Vijf jaar na de introductie in oktober 2021 draait Windows 11 volgens Statcounter op 71,5 procent van alle Windows-pc's wereldwijd. Windows 10 zakte in dezelfde meting naar 27,77 procent. De cijfers werden begin oktober gepubliceerd door The Register en overgenomen door onder meer ICT Magazine en Dutch IT Channel. De timing is niet toevallig: het eerste jaar Extended Security Updates (ESU) voor zakelijke Windows 10-installaties liep in oktober af.

Voor Microsoft is de 71,5 procent een mijlpaal. Voor IT-beheerders is het interessantere getal de 27,77 procent die overblijft. Dat zijn pc's die een jaar na het einde van de reguliere ondersteuning nog steeds niet zijn gemigreerd. In dit artikel kijken we wat de adoptiecijfers over dat restant zeggen, hoe het zakelijke beeld in Nederland en Europa eruitziet en hoe u de vervangingsplanning voor 2027 concreet maakt.

Windows 11 op 71,5 procent: wat de meting wel en niet zegt

Statcounter meet geen installaties, maar webverkeer. Volgens The Register zijn de cijfers afgeleid van trackingcode op meer dan een miljoen websites en moeten ze als schatting worden gelezen, omdat Microsoft zelf geen verdeling tussen Windows-versies publiceert. ICT Magazine voegt daar een belangrijke kanttekening aan toe: Statcounter maakt geen onderscheid tussen consumenten en zakelijke gebruikers. Een thuis-pc die af en toe wordt aangezet weegt dus even zwaar als een kantoorwerkplek die veertig uur per week draait.

Ook de trend verdient nuance. The Register schrijft dat de verhoudingen sinds de piek eind 2025 vrij stabiel zijn. Volgens c't stond Windows 11 in januari 2026 op 62 procent, en in de meting die The Register begin maart 2026 besprak al op 72,57 procent. De 71,5 procent van nu is dus geen nieuwe sprong, maar een bevestiging van een plateau. De grote verschuiving vond plaats rond 14 oktober 2025, toen de reguliere ondersteuning voor Windows 10 stopte. ICT Magazine haalt aan dat bestuurders van Dell en HP een maand daarvoor nog meldden dat ongeveer de helft van alle pc's op Windows 10 draaide.

Wie de curve over meerdere jaren bekijkt, ziet drie fasen: een trage start tot eind 2024, een versnelling in de aanloop naar het einde van de ondersteuning en daarna een afvlakking. Esben Dochy van Lansweeper zei tegen The Register dat de steile kant van de curve waarschijnlijk achter ons ligt. Hij verwacht rond de ESU-verlengingsdatum nog een kleine bult, omdat de verdubbeling van de ESU-prijs de businesscase voor uitgestelde vervangingen eenvoudiger maakt.

Windows 11 marktaandeel zakelijk: wat Lansweeper meet

Voor een zakelijk beeld zijn de netwerkscans van Lansweeper (IT-assetmanagement) bruikbaarder dan webstatistieken. In juli 2026 meldde The Register op basis van Lansweeper-data dat Windows 10 nog op 16,9 procent van de gemonitorde Windows-apparaten draaide, ongeveer één op de zes. Een jaar eerder was dat ongeveer de helft; bij het einde van de reguliere ondersteuning lag het tussen de 40 en 45 procent en in juni 2026 op 18,6 procent. Daarna is de migratie volgens Lansweeper tot een kruipgang vertraagd.

Het windows 11 marktaandeel zakelijk ligt dus hoger dan de wereldwijde Statcounter-cijfers suggereren, maar het restant is ongelijk verdeeld. Lansweeper noemt 21,4 procent Windows 10 bij het midden- en kleinbedrijf, 23 procent in de zorg en farmacie en 22,7 procent in retail en consumentgerichte bedrijven. Bij het MKB zijn de kosten volgens Lansweeper meestal de beperkende factor; in zorg en retail gaat het vaker om apparatuur die aan gecertificeerde software of randapparatuur gebonden is.

Het beveiligingsargument is concreet meetbaar. Volgens Lansweeper draagt een Windows 10-apparaat gemiddeld 1.903 actieve CVE's tegenover 652 op Windows 11, een verschil van bijna een factor drie. Daarbij hoort de kanttekening van Lansweeper zelf dat het Windows 10-gemiddelde ook apparaten met ESU-patches bevat. Een ongepatchte Windows 10-pc zonder ESU scoort dus nog slechter dan dat gemiddelde.

Nederland loopt voor op Europa, maar het MKB blijft achter

Nederlandse organisaties zijn relatief ver. Volgens c't steeg het aandeel van Windows 11 in Nederland tussen mei 2025 en mei 2026 van ongeveer 54 naar 70 procent, terwijl Windows 10 daalde van circa 44 naar 23 procent. ICT Magazine meldde voor juni 2026 een Windows 10-aandeel van 24,88 procent in Nederland, tegenover 20,55 procent in België en een Europees gemiddelde van 26,34 procent.

Opvallend is dat het Nederlandse Windows 10-aandeel in juni licht steeg ten opzichte van mei (van 23,44 naar 24,88 procent). Dat kan meetruis zijn, maar het laat in elk geval zien dat de daling niet vanzelf doorzet. ICT Magazine wijst erop dat vooral het MKB achterloopt en dat de hardware-eisen van Windows 11, waaronder de verplichte TPM 2.0-chip, veel oudere pc's uitsluiten van een in-place upgrade. Voor die groep is vervanging van de hardware de enige route naar Windows 11.

Wat dit betekent voor uw organisatie

De cijfers tonen een markt die in twee delen uiteenvalt: organisaties die klaar zijn en een hardnekkig restant met specifieke beperkingen. Welke afwegingen gelden, hangt af van uw uitgangssituatie.

U heeft nog Windows 10-pc's zonder ESU

Deze apparaten ontvangen sinds oktober 2025 geen beveiligingsupdates meer en zijn na een jaar het meest kwetsbare deel van uw netwerk. Alsnog instappen in ESU is mogelijk, maar volgens ICT Magazine zijn de licenties cumulatief: wie in het tweede jaar instapt, betaalt ook het eerste jaar. Dat maakt ESU voor deze groep zelden logisch. Controleer per apparaat of een in-place upgrade naar Windows 11 mogelijk is (TPM 2.0 en een ondersteunde processor) en vervang de rest met voorrang.

U heeft ESU-jaar 1 afgenomen en moet nu verlengen

The Register bevestigt dat Microsoft de ESU-prijs voor zakelijke klanten elk jaar verdubbelt: van 61 dollar per apparaat in jaar één naar 122 dollar in jaar twee. ICT Magazine rekent voor dat het derde jaar 244 dollar kost en de volledige looptijd 427 dollar per apparaat. Zet die kosten af tegen de afschrijving van een nieuwe werkplek over drie tot vijf jaar. ESU levert bovendien geen functionele updates, geen nieuwe hardware en geen productiviteitswinst. Gebruik het als gerichte overbrugging voor specifieke groepen, niet als algemene strategie voor het hele pc-park.

U heeft apparaten die aan hardware of software vastzitten

Meetapparatuur, productiesystemen, kassa's en medische werkplekken vormen de kern van het restant. Lansweeper omschrijft dit als systemen waarbij ESU goedkoper of eenvoudiger is dan het vervangen van wat eraan vastzit. Deze apparaten kennen volgens Lansweeper strengere voorwaarden voor een upgrade: leverancierscertificering, driverondersteuning en beperkte onderhoudsvensters. Hier is ESU verdedigbaar, mits u het combineert met netwerksegmentatie, een vaste exit-datum en een gesprek met de applicatieleverancier over een gecertificeerde Windows 11-versie. Overweeg ook of de applicatie centraal kan draaien, zodat de werkplek zelf een thin client kan worden.

U draait Windows 10 Enterprise LTSC 2021

Volgens The Register begint de betaalde ESU-periode voor LTSC 2021 in januari 2027, met dezelfde prijsstructuur die jaarlijks verdubbelt, en eindigt het programma op 8 januari 2030. De verkoop startte op 1 september 2026 en ook hier zijn licenties cumulatief. Organisaties met LTSC-werkplekken hebben dus iets meer tijd, maar dezelfde oplopende kostencurve.

Vervangingsplanning voor 2027: zo pakt u het aan

De adoptiecijfers leren dat het makkelijke deel van de migratie gedaan is. Wat overblijft vraagt om een plan per apparaatgroep in plaats van een generieke uitrol.

1. Inventariseer het restant. Breng per apparaat in kaart of het Windows 10 draait, of ESU actief is en wanneer de laatste update is geïnstalleerd. Lansweeper benadrukt dat beheerders moeten weten welke Windows 10-apparaten er nog zijn en of elk daarvan volledig gepatcht is.
2. Verdeel in drie groepen. Upgradebaar (TPM 2.0 en ondersteunde CPU): plan een in-place upgrade. Niet upgradebaar maar standaardwerkplek: vervangen. Gebonden aan hardware of software: ESU plus isolatie en een harde einddatum.
3. Reken ESU per groep door. Neem de resterende looptijd tot uiterlijk 10 oktober 2028 (volgens ICT Magazine het definitieve einde van het programma) en vergelijk met de kosten van vervanging over dezelfde periode.
4. Koop vroeg in. De componentenmarkt voor geheugen en SSD's is krap, zoals we in eerdere artikelen beschreven. Wie de vervanging uitstelt tot het laatste kwartaal voor het einde van ESU-jaar 2 (oktober 2027) concurreert met alle andere uitstellers om dezelfde apparaten.
5. Kies per werkplek het juiste type. Notebooks voor hybride medewerkers, pc's en werkstations voor vaste en rekenintensieve werkplekken, thin clients waar applicaties centraal draaien.
6. Leg een interne einddatum vast. Plan de laatste Windows 10-werkplek ruim voor oktober 2028 uit, zodat tegenvallers in levering of applicatiecertificering geen gat in de beveiliging slaan.

Veelgestelde vragen over Windows 11-adoptie en pc-vervanging