Windows 10 ESU: eerste jaar eindigt 13 oktober 2026, wat nu?

Op 13 oktober 2026 loopt het eerste jaar van het Extended Security Updates-programma (ESU) voor Windows 10 af. Voor particulieren heeft Microsoft de regeling in juni zonder veel ruchtbaarheid met een jaar verlengd, maar voor organisaties verandert er niets aan de opzet: wie na die datum nog Windows 10-werkplekken beveiligd wil houden, gaat het tweede ESU-jaar in tegen een verdubbeld tarief per apparaat. Dezelfde dag eindigt bovendien de ondersteuning van Windows 10 Enterprise 2016 LTSB en Windows 10 IoT Enterprise LTSB 2016.

Dat maakt de komende weken een natuurlijk beslismoment voor IT-beheerders en inkopers. In dit artikel zetten we op een rij wat er precies verandert, hoe de migratie naar Windows 11 er in de praktijk voor staat en welke afwegingen per type organisatie spelen.

Wat er op 13 oktober 2026 verandert

De reguliere ondersteuning van Windows 10 stopte op 14 oktober 2025. Sindsdien ontvangen alleen apparaten die aan het ESU-programma deelnemen nog updates voor kritieke en belangrijke kwetsbaarheden. Het zakelijke ESU-programma is opgezet in drie jaarlijkse termijnen, waarbij het tarief per apparaat elk jaar verdubbelt. Volgens c't gaat het om circa 60 euro per apparaat in het eerste jaar, ongeveer 120 euro in het tweede en circa 240 euro in het derde jaar. Het eerste jaar eindigt op 13 oktober 2026; wie doorgaat, betaalt vanaf dan het tarief voor jaar twee.

Voor particulieren ligt dat anders. Microsoft heeft de consumenten-ESU, die oorspronkelijk eveneens op 13 oktober 2026 zou aflopen, in juni 2026 verlengd tot 12 oktober 2027, zo meldde BleepingComputer. Binnen de Europese Economische Ruimte is deelname voor consumenten kosteloos, mits de gebruiker inlogt met een Microsoft-account. Zakelijke klanten zijn daarentegen aangewezen op het betaalde programma, dat via Volume Licensing of Cloud Solution Provider-partners wordt afgenomen.

Daarnaast schrijft The Register dat op 13 oktober 2026 de ondersteuning eindigt van Windows 10 Enterprise 2016 LTSB en Windows 10 IoT Enterprise LTSB 2016. Deze edities draaien vaak op kassasystemen, productieapparatuur en informatiezuilen, waar ze vanwege de lange ondersteuningstermijn bewust zijn gekozen. De laatste LTSC-uitgave van Windows 10 is Enterprise LTSC 2021. Dutch IT Channel meldt verder dat de functionele ontwikkeling van Windows 10 voor de zakelijke Enterprise-kanalen in oktober 2026 respectievelijk januari 2027 definitief stopt; daarna richt Microsoft zich uitsluitend op beveiliging.

Hoe ver is de markt met de overstap?

Officiële adoptiecijfers geeft Microsoft niet vrij, maar de metingen van Statcounter bieden een indicatie. The Register meldde in maart 2026 dat Windows 11 volgens die cijfers 72,57 procent van de Windows-desktops voor zijn rekening nam en Windows 10 26,45 procent. In juli 2026 constateerde dezelfde site dat de groei van Windows 11 grotendeels was gestagneerd rond de 70 procent. c't noemt voor Europa in mei 2026 een aandeel van ongeveer 71 procent voor Windows 11. Ruwweg een kwart van de Windows-werkplekken draait dus nog op Windows 10, een jaar na het einde van de reguliere ondersteuning.

Voor bedrijven ligt de oorzaak zelden bij onwil. Een technisch evangelist van assetbeheerbedrijf Lansweeper zei tegen The Register dat geen enkele organisatie graag voor ESU-licenties betaalt, maar dat een niet te verwaarlozen groep ESU als vangnet gebruikt omdat afhankelijkheden gevalideerd en onderhoudsvensters gecoördineerd moeten worden. Daar komt bij dat de hardware-eisen van Windows 11, waaronder TPM 2.0 en een relatief recente processor, veel verder goed functionerende pc's uitsluiten van de upgrade, terwijl componentprijzen het afgelopen jaar sterk zijn gestegen. The Register wees er in juli op dat de consumentenverlenging de door hardwarefabrikanten verwachte vervangingsgolf verder kan vertragen.

Wat dit betekent voor uw organisatie

De juiste keuze hangt af van de omvang van het resterende Windows 10-park, de reden waarom die apparaten nog niet zijn gemigreerd en de aard van de toepassingen die erop draaien.

Klein aantal resterende Windows 10-pc's

Heeft u nog een handvol pc's op Windows 10 omdat vervanging simpelweg nog niet aan de beurt was, dan is een tweede ESU-jaar economisch moeilijk te verdedigen. Het tarief verdubbelt, terwijl de resterende levensduur van de hardware afneemt. Vervanging door een Windows 11-geschikte werkplek, of een in-place upgrade als de hardware aan de eisen voldoet, is dan vrijwel altijd de logischere route. Controleer vooraf per apparaat of het aan de Windows 11-vereisten voldoet, zodat u alleen vervangt wat echt moet.

Legacy-applicaties of gecertificeerde apparatuur

Draait er software die alleen op Windows 10 is gevalideerd, bijvoorbeeld in de zorg, in laboratoria of in de productie, dan is ESU precies bedoeld als brug. Gebruik het tweede jaar dan wel als harde deadline voor het validatietraject bij de softwareleverancier, niet als vrijblijvend uitstel. Leg vast welke applicaties de blokkade vormen, wat de leverancier aan Windows 11-ondersteuning toezegt en wanneer. Overweeg voor dergelijke apparaten isolatie in een apart netwerksegment zolang ze op Windows 10 blijven.

LTSB 2016 en IoT-apparaten

Organisaties met Windows 10 Enterprise 2016 LTSB of IoT Enterprise LTSB 2016 hebben een scherpere deadline: 13 oktober 2026 is daar het einde van de reguliere ondersteuning zelf. Inventariseer welke kassa's, machinebesturingen of informatiezuilen deze edities gebruiken en bespreek met de leverancier van de apparatuur of een nieuwere, nog ondersteunde editie mogelijk is. De hardware van deze systemen is vaak ouder en niet geschikt voor Windows 11, zodat vervanging van de complete unit nodig kan zijn. Dat vraagt om afstemming met de leverancier van de randapparatuur en om een realistische doorlooptijd.

Virtuele werkplekken

Organisaties die Windows 10-apparaten gebruiken als toegangspunt tot Windows 365 Cloud PC's of Azure Virtual Desktop hebben een alternatief. Volgens BleepingComputer biedt Microsoft ESU zonder extra kosten voor Windows 10-apparaten die zijn gekoppeld aan een Windows 11 Cloud PC, en voor Windows 10-instanties binnen Azure Virtual Desktop. Voor organisaties die toch al overwegen om naar een gecentraliseerde werkplek te gaan, kan dat de business case versnellen. Oudere pc's kunnen dan tijdelijk als toegangsapparaat blijven dienen, of worden vervangen door dedicated thin clients die minder lokaal beheer vragen.

Wat u nu kunt doen

1. Inventariseer het restant. Breng per apparaat in kaart: Windows-editie en versie (22H2, LTSB of LTSC), geschiktheid voor Windows 11, leeftijd, garantiestatus en de gebruiker of functie.
2. Bepaal per groep de reden van achterblijven. Ongeschikte hardware, een niet-gevalideerde applicatie, planning of budget: elke oorzaak vraagt een andere oplossing.
3. Beslis vóór 13 oktober over ESU jaar twee. Verleng alleen voor apparaten waarvoor een concreet migratieplan met einddatum bestaat. Volgens The Register loopt het zakelijke ESU-programma tot 2028 en stopt het daarna definitief.
4. Plan vervanging gespreid. Geheugen en opslag zijn het afgelopen jaar fors duurder geworden en dat werkt door in de prijs van werkplekken. Neem dit mee in de budgetcyclus en spreid bestellingen over meerdere maanden in plaats van alles tegelijk.
5. Segmenteer wat blijft. Windows 10-systemen die om applicatieredenen blijven, horen in een afgeschermd netwerksegment met beperkte internettoegang en strikt patchbeheer voor de ESU-updates.
6. Regel de licentieroute tijdig. Zakelijke ESU-licenties lopen via Volume Licensing of CSP-partners. Zorg dat activering rond is vóór de eerste patchdinsdag na 13 oktober.

Veelgestelde vragen over Windows 10 ESU